Mỹ khởi động điều tra 60 nền kinh tế về lao động cưỡng bức, mở rộng danh sách chỉ sau một ngày

Ngày 12/3, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) chính thức phát động các cuộc điều tra thương mại mới theo Điều khoản 301(b) của Đạo luật Thương mại 1974 đối với 60 nền kinh tế, bao gồm Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Ấn Độ và Mexico. Động thái này nhằm xác định liệu các chính phủ có thất bại trong việc ngăn chặn nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức hay không.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết bất chấp sự đồng thuận quốc tế chống lao động cưỡng bức, nhiều chính phủ vẫn không áp đặt và thực thi hiệu quả các biện pháp cấm hàng hóa sản xuất từ lao động cưỡng bức xâm nhập thị trường của họ. Các cuộc điều tra sẽ xác định mức độ ảnh hưởng của vấn đề này tới người lao động và doanh nghiệp Mỹ.

Đây là cuộc điều tra thứ hai chỉ trong vòng 24 giờ, sau khi Mỹ ngày 11/3 khởi động điều tra về tình trạng dư thừa công suất công nghiệp tại 16 nền kinh tế như Trung Quốc, Australia, Indonesia, Nhật Bản, Malaysia, Singapore, Hàn Quốc, Thái Lan và Thụy Sĩ. Danh sách mới nhất mở rộng thêm nhiều quốc gia như Anh, Brazil và Nga.

Theo giới chuyên gia, các cuộc điều tra mới dường như là giải pháp thay thế sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chính sách thuế quan đối ứng của Tổng thống Trump hồi tháng trước, với lý do tổng thống đã vượt quá thẩm quyền. Bà Wendy Cutler, Phó Chủ tịch Viện Chính sách châu Á và từng là đại diện thương mại Mỹ, nhận định chính quyền đã nhanh chóng triển khai “kế hoạch B” ngay sau phán quyết này.

USTR sẽ tổ chức các phiên điều trần từ ngày 28/4 đến 1/5 tới, khoảng thời gian bị đánh giá là quá ngắn so với phạm vi rộng lớn của cuộc điều tra. Bà Deborah Elms, Trưởng bộ phận chính sách thương mại tại Quỹ Hinrich, chỉ ra sự bất hợp lý khi nhắm vào EU - nơi đã có khung pháp lý riêng nghiêm cấm lao động cưỡng bức, trong khi bỏ qua nhiều quốc gia có thành tích thực thi yếu hơn.

Các chuyên gia cũng cảnh báo phạm vi điều tra quá rộng có thể khiến Mỹ đánh mất thiện chí từ các đối tác, đặc biệt trong nỗ lực giải quyết vấn đề dư thừa công suất công nghiệp của Trung Quốc. Bà Cutler nhấn mạnh việc thêm hơn chục quốc gia vào danh sách điều tra có thể khiến các đối tác không còn tâm trạng hợp tác với Washington.

Cuộc điều tra diễn ra đúng thời điểm Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent dự kiến gặp quan chức Trung Quốc tại Paris từ ngày 14-17/3 để tiếp tục đàm phán thương mại và kinh tế. Giới quan sát cho rằng cuộc gặp nhằm chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh tiềm năng giữa hai nhà lãnh đạo.

Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc đã bác bỏ quan điểm của Washington về dư thừa công suất, cho rằng việc coi khoảng cách giữa sản xuất nội địa và nhu cầu là hành vi thương mại không công bằng là thiển cận. Về vấn đề lao động cưỡng bức, phía Trung Quốc cho biết đang đánh giá các cuộc điều tra mà chưa bình luận thêm.

Ông Stephen Olson, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện ISEAS-Yusof Ishak và từng là nhà đàm phán thương mại Mỹ, nhận định Trung Quốc sẽ bày tỏ sự không hài lòng tại cuộc gặp Paris, nhưng cả hai bên vẫn cam kết duy trì cuộc gặp thượng đỉnh đúng kế hoạch.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, chính quyền đã phát động 6 cuộc điều tra theo Điều khoản 301, với các cuộc điều tra nhắm vào Trung Quốc và EU dẫn đến tăng thuế. Chính quyền Biden cũng tiến hành các cuộc điều tra tương tự, trong đó hai cuộc điều tra nhắm vào Brazil và Trung Quốc vẫn đang tiếp diễn.