Thượng viện Mỹ chia rẽ sâu: 52 phiếu thuận 'hãm phanh' kế hoạch quân sự của ông Trump ở Venezuela

52 phiếu thuận chống lại 47 phiếu chống - cuộc bỏ phiếu sít sao tại Thượng viện Mỹ ngày 8/1 không chỉ là một bước thủ tục, mà là tín hiệu chia rẽ mạnh mẽ ngay trong đảng Cộng hòa, đặt dấu hỏi lớn về quyền lực của Tổng tư lệnh quân đội Mỹ.

Sau cuộc đột kích bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, chính trường Washington chứng kiến một cuộc đối đầu lập pháp hiếm có. Ngày 8/1/2026, Thượng viện Mỹ, với sự kiểm soát của đảng Cộng hòa, đã bỏ phiếu thúc đẩy một nghị quyết nhằm ngăn Tổng thống Donald Trump thực hiện thêm hành động quân sự chống lại Venezuela mà không có sự phê chuẩn của Quốc hội .

Kết quả 52 phiếu thuận, 47 phiếu chống và 1 phiếu trắng là chiến thắng đáng kể cho phe ủng hộ việc kiềm chế quyền lực tổng thống, khiến ông Trump lập tức lên tiếng chỉ trích gay gắt .

Cuộc bỏ phiếu diễn ra tại Thượng viện Mỹ có thể coi là một cuộc nổi dậy trong nội bộ đảng Cộng hòa. Đảng này đang nắm đa số 53 ghế so với 47 ghế của đảng Dân chủ, nhưng 5 thượng nghị sĩ Cộng hòa đã “phản chủ”, bỏ phiếu cùng toàn bộ 47 nghị sĩ Dân chủ để đưa nghị quyết ra thảo luận .

Năm nghị sĩ nổi loạn gồm Rand Paul (Kentucky), Susan Collins (Maine), Josh Hawley (Missouri), Lisa Murkowski (Alaska) và Todd Young (Indiana) . Hành động của họ diễn ra ngay sau khi lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Thượng viện thất bại trong nỗ lực chặn nghị quyết này, trong bối cảnh ông Trump đe dọa tiến hành “làn sóng tấn công thứ hai” vào Venezuela .

Nghị quyết, do Thượng nghị sĩ Tim Kaine (đảng Dân chủ, Virginia) soạn thảo và được Thượng nghị sĩ Rand Paul đồng bảo trợ, nhằm yêu cầu Tổng thống Trump phải xin phép Quốc hội trước khi tấn công hoặc sử dụng quân đội chống lại Venezuela .

Động thái thủ tục ngày 8/1 mở đường cho một cuộc bỏ phiếu toàn thể Thượng viện vào tuần tới, và giới truyền thông Mỹ nhận định nghị quyết này rất có thể sẽ được thông qua với đa số đơn giản .

Tuy nhiên, con đường trở thành luật của nghị quyết này còn đầy chông gai: nó phải được Hạ viện do đảng Cộng hòa kiểm soát phê chuẩn, và quan trọng hơn, phải đạt đa số 2/3 tại cả hai viện để vượt qua quyền phủ quyết chắc chắn của Tổng thống Trump .

Phản ứng của ông Trump không chậm trễ và cực kỳ gay gắt. Trên mạng xã hội Truth Social, ông tuyên bố 5 thượng nghị sĩ Cộng hòa nói trên “không bao giờ nên được bầu vào chức vụ nữa” .

Ông cho rằng cuộc bỏ phiếu “làm suy yếu nghiêm trọng khả năng tự vệ và an ninh quốc gia của Mỹ, cản trở thẩm quyền của Tổng thống với tư cách Tổng tư lệnh” . Ông còn kêu gọi: “Đảng Cộng hòa nên xấu hổ vì những thượng nghị sĩ đã bỏ phiếu cùng phe Dân chủ, những người đang cố gắng tước đoạt quyền lực của chúng ta nhằm chiến đấu và bảo vệ nước Mỹ” .

Cuộc bỏ phiếu diễn ra chưa đầy một tuần sau khi Mỹ mở chiến dịch quân sự bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro ngày 3/1 . Các nhà lập pháp cho biết họ không hề được thông báo trước về chiến dịch này, dẫn đến cáo buộc Nhà Trắng đã “lừa dối” Quốc hội .

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Chuck Schumer, cảnh báo: “Tổng thống đang công khai phát tín hiệu về cam kết quân sự, tài chính dài hạn ở nước ngoài mà không được cho phép và không có kế hoạch, một cuộc chiến không hồi kết khác” .

Lo ngại này càng được thổi bùng lên bởi các tuyên bố gần đây của ông Trump về việc có thể tiến hành hoạt động quân sự nhằm kiểm soát đảo Greenland thuộc Đan Mạch, hay nhắm vào các quốc gia như Colombia hay Iran .

Phe ủng hộ nghị quyết, dẫn đầu bởi Thượng nghị sĩ Tim Kaine, khẳng định đây là vấn đề về hiến pháp và quyền lực chiến tranh. Họ viện dẫn Điều I, Mục 8 của Hiến pháp Hoa Kỳ, trao cho Quốc hội độc quyền tuyên chiến .

Thượng nghị sĩ Rand Paul, một trong số 5 nghị sĩ Cộng hòa phản đối tổng thống cùng đảng, nhận xét: “Thật thú vị khi thấy rằng ngày càng có nhiều người, ít nhất là ở phe tôi, quan tâm đến việc ai có quyền lực chiến tranh, ai có quyền khởi xướng hoặc tuyên chiến” .

Trong khi đó, phe phản đối, như Thượng nghị sĩ Jim Risch (Cộng hòa, Idaho), cho rằng nghị quyết chỉ có mục đích “tát vào mặt tổng thống” và không có giá trị thực tế . Họ lập luận việc bắt giữ ông Maduro là một hoạt động thực thi pháp luật để đưa một cá nhân bị truy nã ra tòa, chứ không phải một chiến dịch quân sự, và với tư cách Tổng tư lệnh, tổng thống có quyền thực hiện các chiến dịch quy mô hạn chế .

Mặc dù khả năng trở thành luật là rất thấp, nhưng các chuyên gia chính trị nhận định nghị quyết này có ý nghĩa như một thông điệp cảnh báo mạnh mẽ gửi tới Nhà Trắng .

Đây là lần đầu tiên kể từ khi ông Trump tăng cường sức ép lên Venezuela, một nghị quyết hạn chế quyền lực của ông đã vượt qua được rào cản tại Thượng viện. Trong năm 2025, hai nỗ lực tương tự đều đã thất bại .

Cuộc bỏ phiếu còn phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng về một chính sách đối ngoại ngày càng mở rộng và thiếu kiểm soát. Theo hãng tin ABC (Australia), các nhà lập pháp Dân chủ thậm chí đang xem xét một nghị quyết tương tự để ngăn ông Trump hành động quân sự ở Greenland .

Trong khi Washington tranh cãi, tại Venezuela, Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez ngày 8/1 đã tuyên bố quốc gia này vẫn giữ vững chủ quyền và không bị khuất phục. Bà khẳng định Venezuela đã có những nỗ lực phản ứng để bảo vệ đất nước trước chiến dịch quân sự của Mỹ .

Quốc hội Venezuela cũng thông qua nghị quyết tưởng niệm các nạn nhân và kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường nỗ lực bảo vệ luật pháp quốc tế, phản đối việc sử dụng vũ lực . Theo báo cáo, một số lượng tù nhân sẽ được thả như một cử chỉ hòa bình, đáp ứng yêu cầu từ các nhân vật đối lập Venezuela .

Động thái tiếp theo sẽ là cuộc bỏ phiếu chung cuộc tại Thượng viện dự kiến diễn ra trong tuần tới . Nếu được thông qua, nghị quyết sẽ chuyển sang Hạ viện, nơi nó đối mặt với tương lai bất định hơn do sự kiểm soát chặt chẽ của đảng Cộng hòa.

Dù kết quả thế nào, sự kiện này đã làm lộ rõ một vết nứt trong sự ủng hộ dành cho ông Trump về chính sách đối ngoại, đặc biệt là khi ông thể hiện tham vọng mở rộng ảnh hưởng quân sự. Nó đặt ra câu hỏi về việc liệu Quốc hội, sau nhiều thập kỷ ủy quyền rộng rãi cho hành pháp, có bắt đầu lấy lại vai trò hiến định của mình trong các vấn đề chiến tranh và hòa bình hay không.

Với tuyên bố rằng Mỹ sẽ “điều hành” Venezuela tạm thời và khai thác trữ lượng dầu mỏ của nước này, căng thẳng giữa Nhà Trắng và Quốc hội về chính sách Venezuela được dự báo sẽ còn tiếp tục, với hậu quả địa chính trị không chỉ giới hạn ở khu vực Mỹ Latinh .